Kościół św. Floriana w Wirach

Dzieje parafii pod wezwaniem św. Floriana w Wirach sięgają prawdopodobnie XIII wieku. Dokładna data erygowania parafii i pierwszej świątyni nie jest jednak znana. Pierwsza wzmianka o istniejącym już drewnianym kościele pochodzi z 1510 roku. Dziedzicem Wir był wówczas Grudziński.

Na początku XVII wieku świątynia znajdowała się w bardzo złym stanie. W 1655 świątynia została zrabowana przez wojska szwedzkie.  Wizytacja biskupia z 1663 roku opisywała ją jako drewniany kościół, wewnątrz ozdobiony malowidłami, noszący wezwanie św. Floriana męczennika. Jednocześnie odnotowano, że budowla była niemal całkowicie zniszczona — zachowała zaledwie połowę dachu, a od wielu lat nie miała własnego duszpasterza. Dzięki staraniom Anny Zbijewskiej po 1663 roku przeprowadzono niezbędną naprawę świątyni, a opiekę duszpasterską nad parafią powierzono ojcom karmelitom z Poznania.

Los drewnianego kościoła okazał się jednak nietrwały. W 1737 roku świątynia runęła ze starości, a nabożeństwa odprawiano już w prowizorycznej kaplicy zastępczej. W miejscu zawalonego kościoła w 1748 roku Wojewoda Kaliski Augustyn Działyński wraz z żoną Anną z Radomickich wznieśli nową drewnianą świątynię. Był to prosty budynek wzniesiony w konstrukcji szachulcowej z dwuspadowym dachem, niższym prezbiterium i  drewnianą wieżą zwieńczoną sygnaturką.  Poświęcenia świątyni miało miejsce 5 maja 1782 roku dokonał jej Franciszek Rydzyński, biskup sufragan poznański.

Pod koniec XIX wieku, wraz ze stałym wzrostem liczby parafian, drewniany kościół okazał się zbyt mały. Warto wspomnieć, że w granicach parafii znajdowały się Wiry, Wirki, Łęczyca, Puszczykowo, Żabikowo, Luboń, Lasek oraz Dębiec. W 1899 roku podjęto decyzję o rozbiórce i wzniesieniu w tym miejscu nowej, większej i przede wszystkim murowanej świątyni. Głównym inicjatorem i budowniczym obecnego kościoła był proboszcz, ks. Karol Seichter. Świątynię wzniesiono w stylu neoromańskim, według projektu architekta Łukomskiego, a środki na jej budowę pochodziły od Witolda i Jadwigi z Dzieduszyckich Czartoryskich z Konarzewa i Kórnika oraz od miejscowych parafian. Warto podkreśli, że budowę obecnego kościoła rozpoczęto i ukończono w ciągu 12 miesięcy. Konsekracji kościoła dokonał w 1900 roku ks. bp Edward Likowski, sufragan poznański.

Obecna świątynia jest kościołem trzynawowym, wzniesionym w stylu neoromańskim, z transeptem. Na głównych ścianach transeptu znajdują się dwie wspaniałe rozety, natomiast nawa główna zakończona jest półkolistą absydą. Ołtarz główny oraz ambona zostały wykonane w tym samym stylu, dzięki czemu harmonijnie współgrają z architekturą całego kościoła. Również polichromia wykorzystująca geometryczne wzory oraz motywy roślinne stylizowane na styl romański.

Wśród dzieł sztuki znajdujących się we wnętrzu szczególną uwagę zwracają dwa obrazy: Matka Boska Apokaliptyczna oraz św. Agnieszka. Ich prawdopodobnym miejscem pochodzenia jest Paradyż, a ich powstanie datowane jest na XVII wiek. Do wyposażenia świątyni należą również trzy dzwony pochodzące z 1930 roku. Największy z nich poświęcony jest Matce Bożej Królowej Polski. Dwa pozostałe, równej wielkości, noszą wezwania św. Jadwigi i św. Floriana.

Kościół św. Floriana w Wirach jest dziś świadectwem wielowiekowej historii parafii i miejscowej wspólnoty. Jego dzieje, naznaczone przemijaniem kolejnych świątyń, odbudową i troską kolejnych pokoleń, znalazły swoje zwieńczenie w obecnym, murowanym kościele. Jego neoromańska architektura, zachowane wyposażenie oraz dzieła sztuki tworzą wyjątkową całość, przypominającą o bogatym dziedzictwie religijnym i kulturowym Wir.

Wyjątkowa wartość historyczna i architektoniczna kościoła św. Floriana w Wirach została doceniona również w skali ogólnopolskiej — świątynia widnieje na znaczku turystycznym. Jest dzięki temu nie tylko miejscem kultu, ale także ważnym punktem na mapie dziedzictwa kulturowego i turystyki regionalnej.